Mecburi Bisiklet Yolunun Anlamı Nedir?
Hadi gelin, biraz kafayı dağıtalım. Bugün size, İzmir’in asfalta kazandırdığı yeni bir “şehir efsanesi”nden bahsedeceğim: Mecburi bisiklet yolu. Evet, o renkli çizgiler, o korkunç dikkatle geçtiğiniz yollar… Bu yazıyı yazarken, aslında bu soruya cevap ararken bulduğum komik ve düşünsel anlara da odaklanmak istiyorum. Mecburi bisiklet yolunun anlamı nedir? Cevapları birlikte keşfedeceğiz, ama bir uyarı: Bu yazı, eğlenirken bir yandan da düşündürebilir. Yani tam benlik!
Bisiklet Mi? İnsanlık mı?
İzmir’de bisiklet yolları, oldukça derin bir anlam taşıyor gibi görünüyor. Ama bana sorarsanız, bu yollar her şeyden önce insanın içindeki “ben bisikletimi tercih ederim” zihniyetinin ta kendisi. Şehirde her köşe başında, ne kadar bisiklet yolu olursa olsun, mutlaka birileri bisikletini kışın ortasında ıslak yolda sürüyor. O an, insanın içinde oluşan duyguyu, o bisikletin üstündeki kişiyi hiç tanımadığınız halde, tam olarak anlamadığınızı fark ediyorsunuz.
Bir gün, bisiklet yolunun ortasında, hem de yoğun trafikte, bir bisikletli gördüm. Gözlerim yuvalarından çıkacak gibi oldu. “Yok ya, yapma!” diye içimden bağırdım. Adam, arabaların arasında ince bir yol açarak gitmeye çalışıyordu. O an düşündüm ki: Bu yolun “mecburi” olduğunu kimse bana tam olarak anlatmadı!
Bisiklet Yolunun Efsanesi
Gerçekten, bir şeyi mecburi kılmak, insanı içsel olarak nasıl da zorlar, değil mi? “Mecburi bisiklet yolunun anlamı nedir?” sorusunun cevabını daha önce hiç bu kadar zorlamamıştım. Bisiklet yolu, tabii ki size bir yol sunuyor. Ama o “mecburi” kelimesi işin içine girince, işler karışıyor. Bir yanda arabalar, öbür tarafta bisiklet, bir de diğer yönden koşan bir çocuk…
Bir gün, Kadifekale’de arkadaşlarımla dolaşırken, yolun kenarındaki bisiklet yoluna girmeye karar verdik. Herkes bir noktada bisikletin ortasında, daha doğrusu yolun ortasında duruyordu. O an “bunu biz nasıl yapacağız” diye bir soru geldi aklıma: Biz, mecaz olarak bisiklet yoluna giren insanlar mıyız? Gerçekten bisiklet yolunda bir anlam var mı? Ya da o “mecburi” kelimesi ne zaman başlıyor, ne zaman bitiyor?
Çünkü, mecaz anlamlar işin içine girdiğinde, çok şey değişiyor.
“Şimdi bir şey söyleyeyim mi? Tamam bisiklet yolundayız, ama bu bisiklet yolu, bizim içsel yolculuğumuz gibi,” dedi bir arkadaşım. Yani, o kadar çok şey söyledik ki o günde, hepsi bir arada geldi.
Bisiklet Yolunun Felsefesi: “Neden Mecburi?”
Mecburi bisiklet yolu… Hani şu anda birisinin arka planda size seslendiğini hayal edin: “Ya bu bisiklet yoluna girmeye mecbur muyuz? Sırf çünkü kırmızı çizgiler var diye?”
Evet, aslında buradaki felsefi noktaya bakmamız gerekiyor. “Mecburi” kelimesi, her zaman da özgürlüğün tersi değil mi? Bisiklet yoluna girmemiz gerekiyorsa, buradaki “mecburi” her iki tarafta da bisiklet süren bir adamı doğru kullanabilmekten başka bir şey ifade etmez. Çünkü, çoğu zaman insanlar, bu “mecburi” durumu anlamaz ve bisiklet yolunun tamamen boş olduğunu düşünürler. Ama o çizgiler orada olduğu sürece, bilirsiniz, bir yerde bir yerde bisikletli insan mutlaka vardır!
Bir gün, hayatın o güzel anlarından birinde, yine bisiklet yolunda yürürken düşündüm: “Evet, bu bisiklet yolunun sonunda tam olarak nereye varacağım?” diye. Hani bazen insanlar, sokakta yürürken bile bir yere giderken bir hayal kurar ya… İşte bu yol da bazen öyle: Bir an bir sokak, sonra bir bisikletçi… Hızla kaybolan her şeyin arasında…
Bir arkadaşım şöyle dedi: “Bisiklet yolu gerçekten mecaz olmalı, çünkü bir şeyleri geçiştirmek için bisiklet yolunda hızla gidiyoruz ama gerçek sorular bizi arka planda bekliyor.” Bu söz de kafama takıldı. Bunu gerçekten anlamalıydım.
Mecburi Bisiklet Yolu ve Ben: Aşk & İsyan
Evet, biraz içsel bir yolculuktan bahsediyorum. Çünkü ben bir bisiklet yoluna girdiğimde, biraz da isyan ediyorum. Ne demek “mecburi”? Hadi, hep birlikte gülümseyelim. Çünkü öyle çok bisikletli insan gördüm ki, bu yol aslında biraz da “komik” olmaktan başka bir şey değil.
Bir gün, o meşhur İzmir Konak Meydanı’nda, bisiklet yolunun hemen yanında yürüyen bir adam vardı. Bir yanda bu adamı gülümseyerek izlerken, iç sesim yine devreye girdi:
“Yani biz şimdi mecbur muyuz? Bu yol ne zaman ‘mecburi’ oldu?”
Tam o sırada, bisikletli adam durdu ve bana döndü: “Bu yol aslında bisikletliler için mi yoksa, bizim gibi yürüyen insanlar için mi? Belki biz de bisiklet yoluna girerken biraz daha yavaş gitmeliyiz?” dedi.
O an, gözlerim parladı. Mecburi bisiklet yolunun anlamı bende, bisikletin hızına göre değişiyordu. Benim için, o yol biraz “hızlı”, biraz “yavaş”, bazen de “yolun sonunda başka bir şey” demekti.
Sonuç: Mecburi Bisiklet Yolu Bir İsyan mı, Yoksa İçsel Bir Başarı mı?
Birçok insanın farkında olmadığı bir şey var: Mecburi bisiklet yolu, sadece bir yolda ilerlemekten çok, hayatı biraz daha “yavaş” kavrayabilmek, biraz daha düşünmekle ilgilidir. Ne zaman bisiklet yoluna girsek, biz de biraz hayata başka bir açıdan bakabiliyoruz. Kim bilir, belki de o kırmızı çizgiler aslında sadece sokakta yürürken karşımıza çıkan “fikirler”dir. O yüzden, hayatı biraz da bisikletle hızlandırırken, bazen bisiklet yolunun anlamını “meğerse biz nereye gidiyoruz?” diye sormak, gerçekten ilginç olur.
Bunu daha çok sevdim. Mecburi bisiklet yolunun anlamı, biraz da kişinin kendi hızına göre şekilleniyor. Kimine göre bir serüven, kimine göre bir hız patlaması. Ama emin olabilirsiniz, her yolda bir anlam vardır, yeter ki ne zaman durmanız gerektiğini bilin.