2011 SBS Ne Zaman Yapıldı? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Açısından Bir Değerlendirme
2011 SBS’nin Yapıldığı Zamanın Toplumsal Dinamikleri
2011 SBS (Sınavı), bir dönemin eğitim sisteminin önemli dönüm noktalarından biri olarak tarihe geçti. Ancak, bu sınav sadece bir eğitim aracı olarak kalmadı; aynı zamanda toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi kavramları da doğrudan etkileyen bir yapı oluşturdu. O yıllarda, İstanbul’da yaşayan bir genç olarak sokakta, toplu taşımada ya da işyerinde gördüğüm sahneler, bu sınavın farklı gruplar üzerindeki etkilerini anlamama yardımcı oldu. 2011 yılında yapılan SBS, eğitimde fırsat eşitliği konusunda pek çok soruyu da beraberinde getirdi.
2011 SBS, bir dönemin eğitim sistemini en somut şekilde gözler önüne serdi. Ancak, bu sınavın toplumsal yapılar üzerindeki etkilerini daha yakından incelemek, sınavın adaletsiz yönlerini görmek açısından önemli. Bu sınavın nasıl yapıldığı, kimin hangi koşullarda hazırlandığı ve sonuçların hangi grupları nasıl etkilediği, toplumsal eşitsizlikleri derinleştiren unsurları gözler önüne serdi.
2011 SBS’nin Toplumsal Cinsiyet Üzerindeki Etkileri
Sınav, erkek ve kadınlar arasında çok belirgin bir fark yarattı. Eğitim sistemindeki eşitsizlik, cinsiyet rollerine de yansıdı. Kadınlar genellikle ev içi sorumlulukları, ailevi yükleri ve toplumsal baskılar nedeniyle yeterince sınav için zaman ayıramadılar. Toplumsal cinsiyet rollerinin kadına yüklediği fazla sorumluluklar, eğitimde fırsat eşitsizliğini körükledi. Sokakta gözlemlediğim bir sahne, bu durumu somut bir şekilde gözler önüne serdi: Kadınlar, genellikle evde bakım sorumluluğuyla meşgulken, erkekler daha rahat bir şekilde sınav için hazırlık yapabiliyorlardı.
Birçok kadın öğrencinin, evdeki sorumlulukları nedeniyle sınavdan bekledikleri başarıyı elde edemediklerini ve bunun da eğitimdeki cinsiyet eşitsizliğini daha da derinleştirdiğini görmek üzücüydü. Bu eşitsizlik, sadece sınavda değil, sonraki eğitim aşamalarında da devam etti. Kimi zaman toplu taşımada, kadın öğrencilerin öğretmenlerinden veya ailelerinden daha fazla sorumluluk yüklendiğini fark ediyordum. Toplumsal cinsiyetin etkisi, sadece sınav zamanı değil, her gün görünür hale geliyordu.
2011 SBS ve Çeşitlilik: Farklı Gruplar Üzerindeki Etkiler
2011 SBS, sadece cinsiyetle sınırlı olmayan bir sorunun yansımasıydı. Farklı sosyoekonomik grupların çocukları, sınavın zorluklarıyla başa çıkmakta daha fazla güçlük çekiyorlardı. Özellikle İstanbul gibi büyük bir şehirde yaşayanlar için, ulaşım zorlukları ve ailelerin maddi durumu, sınav hazırlığı sürecini önemli ölçüde etkiliyordu. Toplu taşımada sıkça karşılaştığım öğrenciler, sabah saatlerinde erken kalkan ve gün boyu okullarda çalışan öğrencilerdiler. Ailelerinin maddi durumları, onlar için özel ders alma, daha kaliteli kaynaklardan faydalanma ya da sınavın zorlayıcı süreçlerine daha iyi hazırlık yapabilme imkânı sunmuyordu.
Bu da sınıf farklarının, eğitimdeki fırsat eşitsizliklerini doğrudan etkilediğini gözler önüne seriyordu. Çeşitliliği ve eşitsizliği sokakta her an hissediyordum. Örneğin, İstanbul’un farklı semtlerinden gelen öğrenciler, sınavın eşit şartlar altında yapılmadığını fark edebiliyordu. Zengin ailelerin çocukları, genellikle daha fazla kaynağa sahipken, düşük gelirli ailelerin çocukları ise sadece devlet okullarının sunabileceği imkanlarla yetinmek zorunda kalıyordu. Bu farklar, SBS sınavının sonucunu belirleyen faktörlerden biri olarak karşımıza çıkıyordu.
Sosyal Adalet ve 2011 SBS’nin Yansıttığı Eşitsizlikler
Sosyal adalet, eğitim sisteminin temel unsurlarından biri olmalıydı; ancak 2011 SBS, bu anlayışı pekiştiren bir sınav olmadı. Eğitimde fırsat eşitliği adına yapılan her adım, sosyal adaletin ne kadar geride kaldığını ortaya koydu. İstanbul’da öğrenciler arasında gözlemlediğim farklılıklar, eğitim sistemindeki bu adaletsizliği adeta somutlaştırıyordu. Bir grup öğrenci, çok daha iyi koşullarda sınav hazırlığı yaparken, diğer grup öğrencilere ise bunun için yeterli fırsatlar sağlanmamıştı.
Sosyal adaletin eksikliği, özellikle düşük gelirli ailelerin çocukları üzerinde bir engel oluşturdu. Bu engeller, sadece sınav başarısını değil, öğrencilerin ilerideki yaşamlarına yönelik beklentilerini de etkiledi. Sokakta, metroda veya işyerinde karşılaştığım öğrenci ve gençlerin birçoğu, adaletin eksik olduğu bir dünyada, kendi yerlerini bulmaya çalışıyorlardı. Bu, yalnızca bir sınav meselesi değildi; tüm toplumsal yapının, eşitsizlikleri sürdüren bir zemin oluşturduğunu gösteriyordu.
Sonuç
2011 SBS, sadece bir sınav değil, aynı zamanda toplumsal yapının çeşitli unsurlarını derinleştiren bir etken haline geldi. Toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından baktığımızda, sınavın ne kadar eşitsiz bir yapıyı yansıttığını açıkça görmek mümkün. Sokakta gördüğüm farklı grupların, farklı koşullarda sınavla mücadele etmeleri, eğitimde fırsat eşitliğinin ne kadar uzak bir hedef olduğunu bir kez daha hatırlattı. Bu süreç, sadece öğrenciler için değil, tüm toplum için eşitlikçi bir eğitim anlayışının ne kadar önemli olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.